|
میراث معنوی موسیقی
30/11/1388
منبع: میراث فرهنگی
در زیر به معرفی چند میراث معنوی ثبت شده در
فهرست یونسکو میپردازیم.
موسیقی وجه مشترک این میراثهای معنوی است.
خبرگزاری میراث فرهنگی - گردشگری - در زیر به
معرفی میراث معنوی مرتبط با موسیقی کشورهای چین، مغولستان،
آذربایجان و ارمنستان میپردازیم:
نغمه بلند مردمی سنتی:
کشورهای چین و مغولستان: تاریخ ثبت: 4 نوامبر
2008
اورتین دو،
Urtiin Duu،
یا آهنگ بلند، یکی از چهار گونه عمده نغمههای مغولی است و
بقیه نغمهها، کوتاه می باشند (Bogino
duu).
اورتیندو بهعنوان یکی از نغمههای سنتی، با جشنها و مراسم
مهم در ارتباط است و نقش متمایز و پرافتخاری را در جامعه مغولی
ایفا میکند. این نغمه در مراسم عروسی، افتتاح خانه جدید، تولد
نوزاد، علامتگذاری کرهاسبها و در دیگر رویدادهای اجتماعی
اجرا میشود که عشایر مغولی آن را جشن میگیرند. اورتیندو
نغمه ای غنایی است که مشخصه آن، فراوانی آرایهها، فالستور و
طیف وسیع صدا و شکل نوشتاری آزاد است. ملودی صعودی، کند و آرام
و ملودی نزولی اغلب با ریتمی زنده اجرا میشود. اجراها و آثار
اورتیندو ارتباط تنگاتنگی با سبک زندگی چوپانان عشایر مغول در
مراتع و علفزارهای نیاکانشان دارد. از آنجائیکه مغولها
معتقدند اورتیندو سابقه دوهزار ساله دارد، از قرن سیزدهم، به
عنوان اثر ادبی به ثبت رسیده است. سبکهای غنی این منطقه تا به
امروز حفظ شدهاند و اجراها و آثار معاصر همچنان نقش عمدهای
را در زندگی اجتماعی و فرهنگی عشایر مغول و جمهوری مستقل
مغولستان مرکزی (واقع در بخش شمالی جمهوری خلق چین) بازی
میکنند. ازدهه 1950، شهرنشینی و صنعتگرایی، جایگزین زندگی
سنتی عشایر شده و منجر به کاهش بسیاری از برنامهها و
نمایشهای سنتی شده است.
بخشهائی از مراتع و زمینهای عشایر که صاحبان و نگاهبانان سنت
هستند، تبدیل به زمینهای بایر شده و باعث گرایش بسیاری از
خانوادهها بهسمت زندگی بی تحرک شده و در این شرایط بسیاری از
ملودیهای کلاسیک اورتیندو ازجمله ستایش فضیلتها و تجربیات
عشایر، جایگاهشان را از دست میدهند.
موسیقی مقامی آذربایجان: کشور آذربایجان: تاریخ
ثبت: 4 نوامبر 2008
موسیقی مقامی آذربایجان گونهای از موسیقی سنتی
است که بداههنوازی زیادی در آن به چشم میخورد. اگرچه موسیقی
مقامی، هنری آکادمیک و کلاسیک است، با اینحال بهسمت
ملودیهای شاعرانه، ریتمها و تکنیکهای اجرایی عامهپسند
گرایش دارد و در بسیاری از کنسرتها در سراسر کشور اجرا
میشود. نمایندگان معاصر موسیقی مقامی آذربایجان، ادوار مختلفی
از تاریخ آذربایجان و ارتباط آن را با فارسها، ارمنیها،
گرجستانیها و دیگر کشورهای ترک منعکس میکنند. این نوع موسیقی
ازنظر ویژگیهای هنری دارای اشتراکاتی با موسیقی مقامی عراق،
ردیفهای آوازی ایران و موسیقی مقامی ترکیه می باشد. در
زمانهای گذشته، موسیقی مقامی اساساً در دو مورد غیرمذهبی اجرا
میشد. یا بهعنوان سرگرمی در عروسیها و مجالس و یا توسط
تشکلهای صوفیان و مجریان تعزیه یا شبیهخوانی بهکار گرفته
میشد. این نوع موسیقی در رقابتهای رسمی و غیررسمی نیز
بهمنظور ایجاد اعتبار و شهرت برای موسیقیدانان متبحر اجرا
میشد. نحوه اجرای این نوع موسیقی به این صورت است که خواننده
آقا یا خانمی با نوازندگان سازهای سنتی مانند تار، کمانچه و دف
همراهی میکند. از آنجا که تنظیم موسیقی مقامی بهشکل یک فرم
ثابت امکانپذیر نیست، متخصصینی که در زمینه هنر ظریف اجرا
مشغول تربیت شاگردان هستند، گونههای متعددی را بهمنظور حفظ
تنوع اجرای هنری از خود بروز میدهند. بهعلت نفوذ اروپائیها،
موسیقی مقامی، برخی از ویژگیهای هنری و معنایی خود را از دست
داده است و این مسئله در شیوه اجرایی موسیقیدانان معاصر و نیز
در انتقال مهارتها توسط آنان به نسلهای جوانتر کاملاً مشهود
است.
دودوک و موسیقی آن: کشور ارمنستان: تاریخ ثبت:
4 نوامبر 2008
دودوک یا اُبوای ارمنی، نوعی ساز بادی است که دارای دو نی
میباشد و آهنگی نرم و خیشومی دارد. این ساز در گروه سازهای
بادی قرار میگیرد که همان ساز «بالابان» در آذربایجان و
ایران، «دودوکی» در گرجستان و نی در ترکیه است. ماده اصلی که
در بدنه این ساز بهکار رفته است، چوب نرم درخت زردآلو
میباشد. نی که «قمیش» یا «یقگ» هم نامیده میشود، گیاهی محلی
است که در اطراف رود ارس میروید. موسیقی دودوک ارمنی ریشه در
دوران پادشاهی ارمنستان یعنی «تایگران» بزرگ دارد (سال 95 تا
55 قبل از میلاد). این نوع موسیقی با نغمههای سنتی مردم
ارمنستان و رقصهای مناطق گوناگون همراه است و در عروسیها و
مراسم تدفین اجرا میشود. با وجود تکنوازان مشهور دودوک در
ارمنستان، مانند «گِوُرک داباغیان» و «واکه شرفیان»، این نوع
موسیقی معمولاً توسط دو نوازنده اجرامیشود. نوازنده اول، با
نواختن آهنگی ممتد از طریق تنفس چرخشی (دوری) موقعیتی آهنگین
را برای اجرای ملودی اصلی ایجاد میکند، درحالی که نوازنده
دیگر به اجرای ملودیهای پیچیده و بداههنوازی میپردازد.
دودوک به چهار گونه عمده تقسیم میشود که طول آن از 28 تا 40
سانتیمتر، متغیر است. این تنوع باعث میشود که نوای دودوک بر
اساس محتوای قطعه و نوع نواختن متن به حالتهای گوناگون
دربیاید. بهعنوان مثال، طول 40 سانتی متر مناسبترین حالت
برای نواختن نغمههای عاشقانه است. درحالی که اندازه کوچکتر
آن، معمولاً با رقص همراه میشود. امروزه سازندگان دودوک،
درصدد ایجاد و آزمایش شکلهای مختلف دودوک هستند. بخش عمده
مردم ارمنستان، دودوک را وسیلهای برای بیان محبت، شادی و
نشانی از تاریخشان میدانند. درطول چند دهه اخیر، محبوبیت
موسیقی دودوک ارمنی کمرنگ شده است، بهویژه در مناطق روستایی
که اتفاقاً ریشه این نوع موسیقی در این مناطق است. آلت دودوک
در جشنهای مردمی کمتر بهچشم میخورد و نواخته میشود و اغلب
افراد متخصص در این زمینه، آن را در روی صحنه اجرا میکنند که
این مسئله باعث بهخطر افتادن قابلیت اجرایی این نوع موسیقی و
جایگاه سنتی آن میشود.
دودوک (Duduk):
نوعی ساز بادی است که شبیه نرمهنی در ایران است.بالابان (Balaban):
لفظی است برای ساز دودوک در آذربایجان
|
کاربر مهمان خوشآمدید!
ورود: